CINIBA - Strona główna

#HaloTuBaza. Skorzystaj z e-źródeł: tym razem ŚBC

Halo, tu baza!

Biblioteka, jak pisał Jorge Luis Borges, jest modelem wszechświata, a książka to kosmos na wyciągnięcie ręki.

Dzięki ofercie CINiB-y możesz szybko i wygodnie stawiać kolejne kroki we wszechświecie nauki. Połącz się z bazą wiedzy.

- Piszesz pracę dyplomową i zbierasz materiały do bibliografii?
- Szukasz bazy tekstów przydatnych do egzaminu?
- Chcesz zgłębiać wiedzę związaną z Twoim hobby?

CINiBA ma na to odpowiedź: ponad milion tradycyjnych książek i dostęp do kosmicznej liczby źródeł elektronicznych (baz danych, czasopism elektronicznych oraz ebooków). Pełną listę znajdziesz w zakładce „e-zbiory”, ale…

… w akcji #HaloTuBaza będziemy publikować materiały poświęcone wybranym serwisom.

Śledźcie stronę internetową oraz media społecznościowe (Instagram, Facebook, TikTok), aby być na bieżąco!

Śląska Biblioteka Cyfrowa (ŚBC)

Śląska Biblioteka Cyfrowa to:

otwarty dostęp do większości zasobów
dziedzictwo kulturowe regionu na jednej platformie
baza współtworzona przez lokalne instytucje naukowe i kulturalne, także przez Uniwersytet Śląski i Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach

CINiBA nocą naładuje mocą! / During the night – here you can fight! (26.01-6.02.2026)

ciniba nocą naładuje mocą napis z czerwoną grafiką na białym tle

Miło nam zaprosić na kolejną edycję akcji „CINiBA nocą naładuje mocą!” (26 stycznia – 6 lutego 2026 r.). CINiBA w tym czasie będzie otwarta do godziny 22:00.

Zapraszamy studentów, uczniów oraz wszystkich zainteresowanych!

Dostępne będą wszystkie przestrzenie i usługi oferowane przez CINiB-ę. Zachęcamy do korzystania z mobilnych stanowisk InnoPod, stanowisk do pracy indywidualnej i grupowej, kabin do pracy indywidualnej, czytelni oraz stref relaksu, jak również bogatych zbiorów dostępnych w formie tradycyjnej i elektronicznej.

Do 22:00 – wolny dostęp, czytelnie, kabiny

Do 20:00 – wypożyczalnia i magazyn

Do 19:30 – zamówienia na zbiory z magazynu

31.01.2026 (sobota) – czynne od 10.00 do 18.00

Zbiory CINiB-y są dostępne dla wszystkich. Korzystanie na miejscu jest bezpłatne i nie wymaga posiadania karty bibliotecznej.

Serdecznie zapraszamy!

We kindly inform that from 26th January to 6th February 2026 CINiBA will run an activity „During the night – here you can fight!”. The library will be open until 22:00.

We invite students, pupils and all interested!

All spaces and services offered by CINiB will be available. We encourage you to use mobile InnoPod stations, spaces for individual and group work, carrels, reading rooms, chill out spaces, collections available in traditional and electronic form.

Until 22:00 – free access, reading rooms, carrels
Until 20:00 – circulation desk and the library stacks
Until 19:30 – orders from the library stacks
31.01.2026 (Saturday) – open from 10.00 to 18.00

CINiBA’s collections are available to everyone. Using on site is free and does not require a library card.

Międzykulturowa półka – literatura śląska

Sztukmistrz. Erwin Sówka retrospektywnie

Co wiemy o światowej sławy malarzu Erwinie Sówce? Wieloletni mieszkaniec Katowic, emerytowany pracownik kopalni, prymitywista, członek Grupy Janowskiej. Zafascynowany jednocześnie ezoteryką, hinduizmem, kobiecym ciałem, „kolorowym Śląskiem” (jak zwykł mawiać) – wszystko to znajduje wyraz w jego twórczości. Bogato ilustrowany album, opatrzony tekstami w języku polskim oraz angielskim, ukazuje postać przekornego artysty, którego tajemnicze obrazy zapraszają do interpretacji. Zawsze jednak pozostawiają pewien niedosyt oraz aurę niedopowiedzenia…

What do we know about the world-famous painter Erwin Sówka? A long-time resident of Katowice, a retired coal miner, a primitivist, and a member of the Janowska Group. Intrigued by esotericism, Hinduism, the female body, and the “colorful Silesia” (as he used to say) – all of which were reflected in his work. The richly illustrated album, with texts in Polish and English, presents the figure of a contrarian artist, whose mysterious paintings invite interpretation. However, they always leave a sense of incompleteness and an aura of understatement…

Marcin Melon, Jacek Zygmunt – Co by pedzioł Szekspir?

Nigdy nie wiadomo, kiedy przyda nam się znajomość języka śląskiego – dlatego właśnie powstały „rozmówki śląsko-angielskie na wesoło” Marcina Melona. Znajdziemy w nich przykłady wyrażeń z krótkimi, dowcipnymi opisami oraz komiksowymi ilustracjami Jacka Zygmunta. Całość jest podzielona tematycznie – abyśmy wiedzieli, jak odezwać się na co dzień, a jak na randce, albo jak brzmiałyby po śląsku słynne cytaty ze świata polityki, sztuki czy mediów.

You never know when you might need Silesian language, which is why Marcin Melon created his “Silesian-English Conversations for Fun”. We’ll find there examples of expressions with short, witty descriptions and comic illustrations by Jacek Zygmunt. The whole thing is divided thematically – so that we know: how to say something in everyday life, how to speak on a date, ask about something on vacation… or just find out how famous quotes would sound in Silesian language.

Kazimierz Kutz – Będzie skandal. Autoportret. Współpr. Robert Siewiorek

Ostatnim dziełem Kazimierza Kutza stała się jego autobiografia, bez cenzury i zbędnego patosu. Autor opowiada w niej o bardzo osobistych doświadczeniach: dorastaniu na styku kultur, pierwszych krokach twórczych w PRL-owskiej rzeczywistości, o odnalezieniu i wyrażaniu swojej śląskiej tożsamości. Poznajemy także kulisy relacji (zarówno pierwszych miłości, jak i nienawiści oraz przyjaźni) ze znanymi postaciami świata filmu, literatury czy polityki, w których nie brak pikantnych szczegółów oraz dosadnych podsumowań. Stąd też przekorny tytuł – w końcu po takiej publikacji na pewno „będzie skandal”.

Magdalena Majcher – Bajtel

Akcja książki rozgrywa się w latach 90. XX w. w Katowicach, a konkretnie w Szopienicach – dzielnicy zaniedbanej i postrzeganej jako patologiczna. Kanwą opowieści jest prawdziwa historia porywanych dzieci, którą postanawia rozwikłać dziennikarz Borys Dyrda. Bajtel to nie tylko bardzo wciągająca powieść kryminalna, ale także socjologiczny obraz świata ubóstwa ukazany z nieoceniającej perspektywy. Jest to to pierwsza część serii „Kryminalny Śląsk” (jej kontynuację stanowi Frela).

Mirosław Syniawa – Cebulowŏ ksiynga umartych

Jak można przedstawić swoje drzewo genealogiczne? Mirosław Syniawa dokonuje tego za pomocą poezji. Poznajemy w ten sposób przodków autora, do dziesięciu pokoleń wstecz, nadbudowywanych w warstwach krótkich form – niczym tytułowa cebula. Wspaniała śląszczyzna mistrza przekładów przenika się z niepowtarzalnym humorem, składając się na oryginalny w swojej formie tomik poetycki.

Zbigniew Rokita – Aglo. Banką po Śląsku

Wraz ze Zbigniewem Rokitą wsiadamy do legendarnego tramwaju linii numer 7 („siódemki”), aby odbyć reportersko-eseistyczną podróż przez Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię. Motyw spoglądania przez tramwajowe okna na rzeczywistość staje się narracyjną ramą do opowieści o historii, kulturze i tożsamości Śląska. To książka o pamięci, o tym, jak Ślązacy widzą siebie, a zarazem jak są widziani z zewnątrz – pełna ironii, melancholii i miłości do regionu, który Rokita nazywa „stolicą mojego świata, mojej domowiny”.

Ryszard Kaczmarek – Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do RFN i NRD w latach 1950-1991

Uznany historyk, profesor Ryszard Kaczmarek, podejmuje trudny temat powojennej migracji ludności Kresów Zachodnich (zwanych też propagandowo Ziemiami Odzyskanymi). Rzetelnie oddaje przy tym burzliwą historię tych regionów, sztuczne przesuwanie granic oraz wynikłe z tego przesiedlenia na ogromną skalę – zarówno przymusowe, jak i dobrowolne. Czy decyzja o opuszczeniu terenów (już oficjalnie) polskich wynikała ze względów ekonomicznych, poczucia tożsamości etnicznej, a może wreszcie z lęku o prześladowanie w kraju? Autor drobiazgowo analizuje konteksty polityczne i społeczne, starając się odpowiedzieć na to pytanie.

Katarzyna Ossolińska – Światła miasta. Historia katowickich neonów

Zachęcamy do poznania Katowic szlakiem neonów, które w ubiegłym wieku przeżywały lata swojej świetności. Książka Katarzyny Ossolińskiej stanowi prawdziwe kompendium wiedzy o tych „ornamentach miasta” (ich obfitości, nowoczesności i piękna zazdrościli wtedy warszawiacy!). Z bogato ilustrowanego albumu dowiemy się m.in.: kto i jak projektował świetlne iluminacje, skąd czerpano inspiracje, a nawet jak szybko neony mogły przestać działać lub… zapalić się. Wszystko to na tle ówczesnych przemian politycznych oraz urbanistycznych stanowi ciekawy rys estetyki naszego regionu.

Piotr W. Fuglewicz – Cokoły przechodnie. Życiorysy z pogranicza

Historia Górnego Śląska, szczególnie XIX i XIX wieku, jest skomplikowana i nieoczywista. W tym czasie z tytułowych cokołów nieustannie zrzucano lub wynoszono na nie cały kalejdoskop barwnych postaci. Piotr Fuglewicz postanowił zgromadzić biogramy ponad dwudziestu takich osób, nie szczędząc przy tym ciekawostek. W jego książce znajdziemy m.in. odpowiedzi na pytania: gdzie znajdował się Miejski Ogród Naukowy? Ile faktycznie trwała obrona wieży spadochronowej w Parku im. Tadeusza Kościuszki w Katowicach (1939 r.)? Który antykwariat z upodobaniem odwiedzał Tadeusz Różewicz oraz Wisława Szymborska? Całości dopełnia dokumentacja zdjęciowa.

Antoine Saint-Exupéry – Mały princ. Ze ôbrozkami ôd autora. Przeł. Grzegorz Kulik

Wzruszająca, filozoficzna baśń Mały Książę doczekała się tłumaczenia na język śląski. Stworzył je Grzegorz Kulik, tłumacz i popularyzator kultury śląskiej, w ramach serii „Klasyka światowyj literatury po ślōnsku”. Pozostawiono ilustracje autora oryginału, dla ułatwienia dodano słowniczek, a całość dopełniono prawdziwą gratką – audiobookiem czytanym przez Mirosława Neinerta. Polecamy wszystkim, którzy chcą w nowym wydaniu spōmnieć sie słowa ôd liszki: „niczym sie niy widzi tak dobrze, jak sercym. To, co nojważniyjsze, tego ôczy niy widzōm”.

Henryk Waniek – Finis Silesiae. Görlitz-Gleiwitz, 23:55

Album fotograficzny z 1942 r., upamiętniający bajeczne krajobrazy oraz tajemniczą kobietę, która nigdy nie patrzyła w obiektyw, stał się dla Henryka Wańka inspiracją do napisania wspaniałej, onirycznej opowieści o tragicznej przemianie regionu. Śląsk, zalewany wówczas mundurami oraz sztandarami ze swastykami, nową, brutalną ideologią, wojną, która zakończy pewną epokę – zostaje bezpowrotnie zniszczony. Fikcja splata się z wydarzeniami historycznymi, bohaterowie zaś próbują nawigować w tej nowej rzeczywistości, szukać piękna niezakrytego maską polityki, którego ciągle ubywa. W końcu stają przed ostatecznym dylematem: czy da się pogodzić z końcem świata, jaki znają, czy lepiej z niego uciec?

Międzykulturowa półka – literatura ukraińska

Tamara Duda – Córeczka. Przeł. Marcin Gaczkowski / Тамара Горіxа Зерня – Доця

Kiedy rozum śpi, eksplodują wielkie talenty. Donbas, dramatyczne wypadki wiosny i lata 2014 roku. Po wojennej szachownicy zręcznie porusza się drobna kobieca sylwetka, niesie nadzieję na rychłe zwycięstwo światła nad ciemnością. Córeczka Tamary Dudy wciąga, frapuje, wzrusza i bawi do łez. To najpiękniejszy hołd złożony wielu bezimiennym bohaterom wojny na wschodzie Ukrainy.

Події роману розгортаються навесні-влітку чотирнадцятого року у Донецьку. Донбас – це точка обнуління, місце сили, де прозвучали найважливіші запитання. І тільки там заховані потрібні відповіді. Там де все починалося, там все і завершиться, коли історія пройде чергове коло, і вічний змій Уроборос знову вкусить себе за хвіст. Саме героїня втратила родину, дім, роботу, ілюзії – і саме тут зібрала уламки життя заново, віднайшла новий смисл і нову опору. Крок за кроком читач спостерігає процес трансформації, переродження гречкосія у воїна. Ця книга назавжди змінила того, хто її написав, і змінить кожного, хто її прочитає. Бо війна – це коли ти їси землю. І що найважливіше, коли годуєш землю.

/Opis pochodzi od wydawcy/

Eugenia Kuzniecowa – Drabina. Przeł. Iwona Boruszkowska / Євгенія Кузнєцова – Драбина

Brawurowa opowieść o (nie)udanej ucieczce i (nie)spodziewanym powrocie. Introwertyczny Tolik zawsze marzył o własnym domu w Hiszpanii. Kiedy jego marzenie się spełniło i usiadł w wygodnym fotelu, w Ukrainie wybuchła wojna. U progu pojawiła się matka z jego siostrą i jej przyjaciółką, wujem, cioteczną babką, dwoma kotami i hałaśliwym psem. Wyśniona oaza spokoju do złudzenia zaczęła przypominać jego dom rodzinny nieopodal Winnicy. W fontannie, na tonie nawozu, cioteczna babka posadziła pomidory, wujek uzależnił się od flippera, matka nie przestaje dopytywać o narzeczoną. A Tolik, by nie oszaleć, wchodzi do swojego pokoju przez balkon, po drabinie. Taka sytuacja nie może trwać wiecznie.

/Opis pochodzi od wydawcy/

Liubov Panchenko – Recovery: album / Любов Панченко – повернення: альбом

Pierwszy i jak dotąd jedyny taki, obszerny album przybliża życie oraz twórczość Lubow Panchenko (1938-2022). Wszechstronna artystka i projektantka mody pozostawiła po sobie niezwykłe dzieła: szkice hafciarskie, projekty aplikacji, akwarele, gwasze, linoryty, fantazyjne malowidła ścienne czy kolaże z różnych tkanin. Prezentowała w nich charakterystyczne, ukraińskie motywy ludowe i ornamenty, należała także do ruchu na rzecz odrodzenia kultury ukraińskiej „Szistdesiatnyky”. Z tych powodów została uznana przez reżim komunistyczny za wroga i przeżyła lata prześladowań oraz cenzury, nigdy jednak nie wyrzekła się swojej ideologii. Po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę otrzymała nagrodę im. Wasyla Stusa, a większość jej prac po ostatniej inwazji rosyjskiej trafiło do zbiorów Muzeum Szestdesiatnystwa. Około 2021 roku powstała gra online oparta na jej twórczości.

Liubov Panchenko’s Art album is the first and, so far, only publication of her artworks, which returns her name to the Ukrainian Art after decades of oblivion. Only thanks to the publications in “Radianska zhinka” (Soviet woman) magazine back in 1960s and -70s of her embroidery sketches and fashion designs, which carried the expressively Ukrainian folk motifs, the Ukrainian public had a glimpse at her broad talent. Being a very gifted designer Liubov Panchenko has been working in different art genres. Among her works are lyrical watercolors, linocuts, ornamental fantasy wall paintings and unparalleled collages made from fabric patches. Panchenko’s entire oeuvre was conspicuously Ukrainian in its very essence, something that was judged by Communist regime as “bourgeois nationalistic” and, therefore, heavily censored and restricted. That is why Liubov Panchenko had no personal exhibitions or publications during Soviet times. Currently, most of Panchenko’s artworks are in the collection of Museum of Shistdesiatnytstvo — Ukrainian Sixties (a political art movement during Khrushchev Thaw times in the 1960s). Since 2021, there is also a game online containing Panchenko’s artwork.

Альбом творчості Любові Панченко — перше і поки що єдине видання її творів, підсумок її життя і, водночас, повернення її імені в українське мистецтво, адже завдяки публікаціям в журналі «Радянська жінка» 1960 – поч. 1970-х років її ескізів до вишивання і конструювання моделей одягу з виразними фольклорними українськими мотивами, хоча б цей бік творчого обдарування Любові Панченко був трохи відомий українському загалу. Будучи талановитим модельєром, Любов Михайлівна працювала у різних жанрах мистецтва — в її доробку ліричні акварелі, ліногравюри, розкіш фантазійних декоративних розписів і неповторні картини-колажі з пальтової тканини. Проте вся її творчість мала яскраво виражений український колорит, що в часи комуністичного застою вважалося проявом «буржуазного націоналізму» і, відповідно, гальмувалося, замовчувалося владою. Звідси — відсутність персональних виставок і публікацій. На сьогодні більша частина творчого доробку художниці зберігається у Музеї шістдесятни- цтва — філії Музею історії міста Києва.

/Opis w jęz. angielskim i ukraińskim pochodzi od wydawcy/

Ostap Sływynski – Adam. Przeł. Bohdan Zadura / Остап Сливинський – Адам

Słówkiem, które sponsoruje tom poetycki „Adam” Ostapa Sływynskiego jest epifania, nie zawsze jednak poprzez metafizyczne konteksty którejś z tradycji duchowych – ujawnia się bowiem ona także w historiach miłosnych, odtwarzaniu chwil minionych a nieprzeżytych do końca; rozlewa na wiele podmiotów i podmiotek, którym autor hojnie udziela głosu lub których słowa chce przekazać wiernie. Oznacza to mnogość narracji, doznań, obrazów i detali, a co za tym idzie – punktów spojrzenia, zróżnicowanych także czasowo: od tektoniki wieków i topornych kół zębatych władzy po drżenie kochanków, któremu taktuje sekundnik.

/Opis pochodzi od wydawcy/

Oksana Zabużko – Najdłuższa podróż / Оксана Забужко – Найдовша подорож

24 lutego 2022 ziemia zatrzęsła się od rosyjskich rakiet padających na Ukrainę. Świat powinien zmienić się nieodwracalnie, ale czy się zmienił? Czy zobaczył wreszcie w Rosji to, co od co najmniej stulecia widzą w niej Ukraińcy? […] Oksana Zabużko, która 23 lutego wpadła z krótką wizytą do Warszawy [nie wiedząc, że do domu w najbliższym czasie nie wróci], w dniu inwazji została „pisarką w podróży”. Od tamtej pory powtarza: Rosja do takiego stopnia nie może pogodzić się z niepodległością Ukrainy, że chce ni mniej, ni więcej, tylko tego, żeby Ukraina nie istniała. Najdłuższa podróż nie jest jednak książką czarną. W tym pasjonującym i błyskotliwym eseju Zabużko przypomina, że jedynym źródłem władzy w Ukrainie jest lud, a „Ukraina wybrała być”. […] A skoro „mała” Ukraina może odmówić gry na zasadach niszczącego planetę surowcowego imperium, to może jest nadzieja na większą, cywilizacyjną zmianę?

/Opis pochodzi od wydawcy/

Żanna Komar, Julia Bohdanova – Secesja we Lwowie / Secession in Lviv

Album prezentuje jeden z najznakomitszych i dobrze zachowanych, a przy tym najmniej znanych zespołów architektonicznych Europy Środkowo-Wschodniej z początku XX wieku. Zabytki te swoją wyjątkowość zawdzięczają wybitnym architektom związanym z Politechniką Lwowską. Przykładem jedynego w swoim rodzaju charakteru tej architektury jest zdobnictwo zaczerpnięte ze stylu zakopiańskiego czy Huculszczyzny. W publikacji przedstawiono 53 obiekty, ponad 230 kolorowych zdjęć i wiele oryginalnych, archiwalnych ilustracji. Ukazano sylwetki lwowskich architektów, a także budowniczych i właścicieli budynków. Pozycja jest dwujęzyczna, obok tekstów w języku polskim można znaleźć informacje w języku angielskim. Ich autorkami są dwie badaczki: Żanna Komar (Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków) oraz Julia Bogdanowa (wydział architektury Politechniki Lwowskiej). Autorem większości zdjęć współczesnych jest ukraiński fotograf Sergey Tarsov oraz Katarzyna Łoza, Oleksandr Novitsky i Jacek Tokarski.

The album present one of the finest and best preserved, and at the same time the least known, architectural complexes of East-Central Europe from the beginning of the 20th century. These sights are exceptional thanks to the renowned architects connected to the Lviv Polytechnic School. The decorations drawn from the Zakopane or the Hutsul style (the region in the East Carpathian Mountains in western Ukraine) are an example of the unique character of this architecture. The book discusses 53 sights with over 230 color photographs and many original archival illustrations. It presents the profiles of Lviv’s architects, as well as developers and owners of the buildings. The book is bilingual, with information in Polish and English. The authors are two researchers: Żanna Komar (International Cultural Centre, Krakow) and Julia Bogdanowa from the architecture department of Lviv Polytechnic. Most of the modern photographs were taken by Ukrainian photographer Sergey Tarsov, as well as Katarzyna Łoza, Oleksandr Novitsky, and Jacek Tokarski.

/Opis pochodzi od wydawcy/

Ikona okładki książki Nim dojrzeją maliny

Eugenia Kuzniecowa – Nim dojrzeją maliny / Євгенія Кузнєцова – Спитайте Мієчку

Trzy siostry, jedno miejsce na ziemi. Kojąca opowieść o powrocie do domu. […] Azyl znajdują w swoim raju z dzieciństwa – u babki Teodory. W jej domu, ukrytym w gąszczu krzewów, wśród śpiewu ptaków i zapachu owocujących drzew, czas na chwilę się zatrzymuje. Kobiety mogą na nowo odkryć siebie i łączące je więzi. Ale życie nie pozwala o sobie zapomnieć i coraz gwałtowniej wdziera się do ich niemal magicznego schronienia. Nie da się przed nim uciec, ale teraz już można stawić mu czoła. […] Nim dojrzeją maliny niesie nadzieję wszystkim, którzy marzą o szczęśliwym miejscu na ziemi.

/Opis pochodzi od wydawcy/

Andrij Lubka – Twoje spojrzenie, Cio-Cio-San. Przeł. Bohdan Zadura / Андрій Любка – Ваше бачення, Чіо-Чіо-Сан

Pewnego grudniowego wieczora pijany sędzia śmiertelnie potrąca czarnym BMW żonę głównego bohatera na użhorodzkiej ulicy. Po uniewinnieniu sprawcy wypadku Mark Zadorożny postanawia sam wymierzyć sprawiedliwość i wziąć sprawy w swoje ręce. Nowa powieść Andrija Lubki rozpoczyna się jak thriller społeczny obnażający korupcję współczesnego państwa ukraińskiego. Jednak rozwój fabuły na różnych płaszczyznach czasowych zaskakująco zmienia pierwotną perspektywę.

/Opis pochodzi od wydawcy/

Słownik wojny. Ułożył Ostap Sływynski / Словник вìйны. Укладач Остап Сливинський

Ta wyjątkowa książka została napisana przez ukraińskiego poetę, tłumacza i eseistę – Ostapa Sływynskiego, a ilustracje do niej stworzyła pochodząca z Ukrainy artystka, Anastasya Avramchuk. Opowieści przytaczane w Słowniku wojny można było usłyszeć na lwowskim dworcu, przez który w pierwsze tygodnie i miesiące wojny przetaczały się ze wschodu na zachód potoki setek tysięcy uchodźców, wymęczonych, ale spragnionych rozmowy. […] Proste, poruszające wypowiedzi w języku ukraińskim oraz, równolegle, w polskim tłumaczeniu, przeplatają się z niezwykłymi obrazami.

На львівському вокзалі, через який у перші тижні й місяці війни перекочувалися зі сходу на захід потоки із сотень тисяч вимушених переселенців, у тимчасових притулках, навіть просто на вулиці, біля кіосків із кавою, — люди розповідали. Часом починали розповідати самі, іноді треба було делікатно зачепити, поставити кілька простих запитань — і проривала якась хвиля, яку важко було спинити.

/Opis pochodzi od wydawcy/

Odesa. Długi wiek XX w sztuce / The long 20th century in art (katalog wystawy)

[…] Sztuka w Odessie zawsze odzwierciedlała bogactwo kulturowe, zróżnicowane wpływy oraz burzliwe wydarzenia, które kształtowały historię tego regionu w XX wieku. Dziś miasto znajduje się na linii frontu, a większość inicjatyw artystycznych została brutalnie przerwana wybuchem pełnoskalowej wojny w 2022 roku, co spowodowało zniszczenie wielu zabytków architektury oraz dzieł sztuki. Wystawa „Odesa. Długi wiek XX w sztuce” prezentuje dzieła, które opowiadają o narodowej tożsamości i roli sztuki w obecnej wojnie oraz o mozolnym procesie budowania kanonu artystycznego i promieniowaniu sztuki europejskiej na krańce kontynentu przez cały XIX i XX wiek. Przez pryzmat różnorodnych narodowości i kultur, prezentuje historię całej południowej Ukrainy. Album z tekstami równolegle w języku polskim oraz angielskim, przekład z języka ukraińskiego. Polecamy także katalog z wystawy „Ukraina. Wzajemne spojrzenia”/ „Ukraine. A different angle on neighbourhood”.

Album accompanying the exhibition “Odesa. The Long 20th Century in Art” tells about the history, art and identity of the city – the pearl of the Black Sea from the 19th to the 21st century, and notes all the most important political and artistic breakthroughs. The photographs in the album show both the dignified city of 1895, the port of Odessa during the 1917 revolution, and the activities of artist-protesters from the 1960s. The city is the scene of struggles of various actors: the search for artistic individuality by fin de siecle creators, the imposition of the principles of socrealism and its overcoming in the 1970s, the building of an independent Ukraine, the war for Crimea in 2014 and full-scale Russian aggression in 2022. […] The album contains about 100 works – photographs from the life of the city and its artists, postcards, reproductions of graphics, paintings and sculptures. They are accompanied by texts – about art, cinematography, the distinctiveness of Odessa compared to other cities and regions of Ukraine, and the myth of Odessa in culture. We also recommend the album from the exhibition „Ukraine. A different angle on neighbourhood”.

/Opis pochodzi od wydawcy/

Kostiantyn Kłymczuk – Gdy słońce stało się czarne. Przeł. Tatiana Wyhowska, Magdalena Niewiadomska / Костянтин Климчук – Літо, коли сонце стало чорним

Druga połowa lat 80. XX wieku, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka. Po wybuchu w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej do życia młodego Żeni wkracza całkiem widoczna ręka reżimu totalitarnego. Ojciec chłopca zostaje wysłany do likwidacji skutków awarii. Główny bohater trafia wpierw na obóz dla pionierów, potem na wieś do cioci. W końcu, przeżywszy całe lato w cieniu tajemniczej katastrofy, o której nikt nie chce mówić głośno, udaje mu się uniknąć kolejnej, która nie zabijałaby go latami jak niewidoczne promieniowanie, lecz w jednej chwili zabrałaby jego młode życie.

Дитинство Жені переривається подією, яка назавжди змінила його життя. Аварія на Чорнобильській АЕС зриває з місця сотні тисяч людей. Малого хлопця закрутило у вихорі евакуації. Всі члени родини опинилися в різних місцях: діти — в піонерських таборах, батько ліквідовував аварію на атомній станції, а мама чекала всіх вдома. Життя і брехня, співчуття і зневага, взаємовиручка і лицемірство в країні, яку називали СРСР, автор передає через сприйняття одинадцятирічного хлопця. Хлопця, що прожив літо, коли сонце стало чорним. Книгу видано за сприяння Українського інституту книги.

/Opis w jęz. ukraińskim pochodzi od wydawcy, a w jęz. polskim – od tłumaczki Magdaleny Niewiadomskiej/

Czytamy i polecamy: Różne kobiety, podobne historie

Anna Sawińska – Przesłonięty uśmiech. O kobietach w Korei Południowej

Gospodyni domowa, matka, pracownica seksualna… – oto role przeznaczone dla kobiet żyjących w Korei Południowej. Z dziewięciu historii opowiedzianych przez Annę Sawińską dowiadujemy się, jak bardzo są one wtłaczane w te schematy. Skrajnie patriarchalne społeczeństwo broni swojego status quo, opóźniając wszelkie zmiany i dążenia do emancypacji. Kobiety, które próbują się z niego wyłamać, płacą za to zdrowiem lub życiem. Ich codzienność to przemoc domowa (ofiarami 52% morderstw są kobiety), gwałty (przy niemal całkowitej bezkarności sprawców), uzależnienie finansowe od mężów, złe traktowanie przez rodzinę partnera, mobbing w pracy. Na szczególną uwagę zasługują wątki dotyczące kobiet przymuszanych do pracy seksualnej.

Ludmiła Ulicka – Sonieczka. Przeł. Rita Bartosik

Sonieczka – propozycja, wydawałoby się, nie na czasie… Może właśnie dlatego warto poznać jej losy. Bohaterka od dziecka lubiła czytać książki, pracowała w bibliotece, jest dobrotliwa i pełna prostolinijności. Cechuje ją życiowa naiwność, która może czytelnika (z)denerwować. Z pewnością nie można pozostać wobec niej obojętnym. Sonieczka to 97-stronicowa lektura – idealna na jedno popołudnie. Przeczytajmy ją. Być może dzięki niej sięgniemy po kolejne powieści Ludmiły Ulickiej, jednej z najwybitniejszych współczesnych rosyjskich pisarek.

Jelena Czyżowa – Czas kobiet. Przeł. Agnieszka Sowińska

Czas kobiet opowiada o losach kobiet samotnych, zniewolonych przez system, władzę i otoczenie. Bohaterki skazane są na codzienną walkę w trudnych warunkach – naznaczone krzywdą, ale jednocześnie silne, niepoddające się, potrafiące się przeciwstawić. To książka, po którą zdecydowanie warto sięgnąć.

Joanna Kuciel-Frydryszak – Służące do wszystkiego

Służące do wszystkiego – kobiety bez imion, a często i bez nazwisk, stanowiące anonimową siłę roboczą w domach w XIX i XX wieku w Polsce. To historia jednej z najbardziej wyzyskiwanych grup zawodowych tamtych czasów. Kobiety te, za niewielką pensję, a czasem jedynie za kąt do spania i lichy posiłek, pracowały po kilkanaście godzin dziennie. Nie miały żadnych praw. Zdane na łaskę i niełaskę „Państwa”, często poniżane i wykorzystywane do granic fizycznych możliwości, w przypadku choroby lub utraty sił trafiały do przytułków albo na ulicę. Ich życie podlegało ciągłemu nadzorowi – nie mogły wyjść z domu bez zgody, odwiedzać rodziny ani odejść ze służby. Joanna Kuciel-Frydryszak swoim opracowaniem pragnie „choć w małym stopniu przywrócić je naszej pamięci”.

Zapraszamy do lektury polecanych przez nas książek w styczniu: Kobiece historie, kobiece losy…, lutym: W kręgu rodziny i bliskich: non-fiction, marcu: (Nie)zwykły życiorys, kwietniu: W zgodzie z naturą i maju: Praca.

Czytamy i polecamy: Praca

Zofia Smełka-Leszczyńska – Cześć pracy. O kulturze zap***dolu

Inaczej pisane są ogłoszenia dla pracowników fizycznych (“Rodzinna atmosfera, system pewnych benefitów, stabilna praca”) a inaczej dla pracowników umysłowych (“Szansa na rozwój osobisty, wykazanie swojej kreatywności; praca w dynamicznej firmie i z elastycznymi godzinami”). Inaczej przekonuje się do wykonywania trudnych zajęć pracowników fabryk (“Jeśli spóźnisz się o 20 sekund z przekazaniem części na taśmie, cały zespół za to oberwie!”) a inaczej w biurach (“Wystarczy tylko wstawać o piątej rano! Pić poranne smoothie, ćwiczyć i przeczytać rozdział z inspirującej książki!”). Jeśli jesteście ciekawi tego, w jakie pułapki można wpaść poszukując pracy, zachęcamy do lektury tej książki.

Helen Fielding – Dziennik Bridget Jones. Przeł. Zuzanna Naczyńska

„8 rano. Pierwszy dzień w nowej pracy. Muszę zacząć tak, jak chcę kontynuować: prezentując się jako osoba zrównoważona i pewna siebie. I niepaląca. Palenie jest oznaką słabości i umniejsza autorytet osobisty”.

Zabawne perypetie sympatycznej Bridget Jones zna chyba każdy. Poszukująca szczęścia trzydziestolatka swoje uniesienia, radości, a także rozczarowania i zawody przeżywa w dużej mierze… w pracy! To tam nawiązuje relacje, często znacząco wpływające na wielowątkową fabułę. Sceny doprowadzające Czytelniczki i Czytelników do łez – oczywiście ze śmiechu – niejednokrotnie mają miejsce podczas wykonywania przez nią obowiązków służbowych (dość wspomnieć konwersacje bohaterki podczas premiery „Motocykla Kafki” czy jej wizytę u strażaków). A zatem… śmiejmy się, wzruszajmy i pracujmy z Bridget!

James Herriot – Wszystkie stworzenia duże i małe. Gdyby tylko miały głos. Przeł. Magda Białoń-Chałecka

Zdaniem weterynarza Jamesa Herriota zrozumienie właścicieli zwierząt jest równie ważne, jak umiejętność postawienia właściwej diagnozy i wyleczenia ich podopiecznych. Herriot – świeżo upieczony absolwent szkoły weterynaryjnej – trafia do małej miejscowości Darrowby, w której rozpoczyna praktykę. Mimo ciężkiej pracy, często w bardzo kiepskich warunkach (bez prądu i bieżącej wody) oraz surowym górskim klimacie, młody lekarz zakochuje się w tym miejscu i ludziach. “Wszystkie stworzenia duże i małe” to bardzo ciepła i pełna angielskiego humoru opowieść nie tylko o zwierzętach, ale także o mieszkańcach Darrowby, których autor trafnie portretuje, ukazując ich codzienność.

Katarzyna Bednarczykówna – Masz się łasić. Mobbing w Polsce

W szpitalu, prywatnej firmie, w administracji i w nauce… Zjawisko mobbingu ma się bardzo dobrze, rokrocznie dokładając się do wysokich wskaźników osób odchodzących z pracy. Jak ujawnia Bednarczykówna, strategie radzenia sobie z tym zjawiskiem są dwojakie: albo wiążą się z rezygnacją z pracy (tzw. “quiet quitting”), albo długotrwałym i kosztownym procesowaniem się. Autorka w reportażu przedstawia portrety osób, które próbowały przetrwać w miejscu zatrudnienia w atmosferze prześladowania przez pracodawcę. Przedstawia, jak potoczyły się ich losy, i czy udało im się odzyskać poczucie spokoju. Zachęcamy do tej interesującej lektury, choć ostrzegamy, że niektóre opisy mogą wzbudzać trudne emocje.

Zapraszamy do lektury polecanych przez nas książek w styczniu (Kobiece historie, kobiece losy…), lutym (W kręgu rodziny i bliskich: non-fiction), marcu: (Nie)zwykły życiorys. i kwietniu: (W zgodzie z naturą).

Czytamy i polecamy: W zgodzie z naturą

Elif Shafak – Wyspa zaginionych drzew. Przeł. Natalia Wiśniewska

Podczas gdy cypryjskie pomniki i budynki bywały ustawicznie niszczone w konfliktach zbrojnych, przetrwałym świadkiem dziejów wyspy pozostała jej przyroda. Przenieśmy się więc za sprawą Elif Shafak do współczesnego Londynu i poznajmy 16-letnią, zbuntowaną Adę, jej ojca Kostasa, oraz wywiezione przez nich z kraju drzewo figowe. Żyjąc ponad sto lat, widziało już wiele. Obserwowało początek nieakceptowanego przez otoczenie romansu cypryjskiej Turczynki i Greka. Ukryło w sobie prawdę o uniwersalnych losach ludzkich. Wyspa zaginionych drzew to fascynującą opowieść o naturze i poszukiwaniu własnej tożsamości.

Michał Książek – Atlas dziur i szczelin

Michał Książek, poeta, leśnik, przewodnik, autor cenionych publikacji reportażowych, tym razem proponuje literacki spacer ulicami Warszawy. W tytułowych dziurach i szczelinach poszukuje śladów ożywionej przyrody, zachęcając odbiorczynie i odbiorców do wykroczenia poza raz obraną ścieżkę (tak pod względem fizycznym, jak intelektualnym) i skierowania uwagi na kwestie dotychczas niedostrzegalne.

Anna Dobrowolska – Nie tylko Chałupy. Naturyzm w PRL

“Wolność” w PRL? Z opowieści Anny Dobrowolskiej wynika, że taki potencjał tkwił w ruchu naturystycznym. Autorka wnikliwie bada jego wyielowymiarowe i niejednoznaczne niuanse. Od ideowego naturyzmu, kultywującego związek człowieka z naturą i zdrowym trybem życia, po rewolucję seksualną i zmiany w naszej obyczajowości. W książce znajdziemy zarówno sympatię dla tej inicjatywy i próbę odtworzenia klimatu minionych lat, jak i obnażenie homofobicznych i mizoginicznych stereotypów, a także uprzedmiotawiającego stosunku do kobiecych ciał.

Kristy Hamilton – Dzikie pomysły natury: jak przyroda inspiruje świat nauki. Przeł. Magdalena Rabsztyn-Anioł

Dzięki niesporczakom umiemy zabezpieczać leki tak, że nie trzeba używać do tego lodówek. Obserwacja sekwoi pozwoliła nam na zbudowanie urządzeń zbierających mgłę. Świat przyrody inspiruje naukowców a natura stosuje niezliczone “patenty”, dzięki którym zwierzętom i roślinom udaje się przeżyć nawet w ekstremalnych warunkach. Według Kristy Hamilton wszystkie gatunki fauny i flory są fantastyczną “biblioteką Ziemi”. Warto zastanowić się więc, czy – biorąc pod uwagę szkodliwą działalność człowieka – nie zniszczymy “książek”, zanim zdążymy je przeczytać?

Zapraszamy do lektury polecanych przez nas książek w styczniu (Kobiece historie, kobiece losy…), lutym (W kręgu rodziny i bliskich: non-fiction) i marcu: (Nie)zwykły życiorys.

Czytamy i polecamy: (Nie)zwykły życiorys

Iris Apfel – Przypadkowa ikona. Refleksje geriatrycznej nastolatki. Przeł. P. Wieczorek

„Nigdy nie próbowałam się dostosowywać. (…) Kto próbuje być wszystkim dla wszystkich, kończy jako nikt dla nikogo”. Przypadkowa ikona. Refleksje geriatrycznej nastolatki to swoista autobiografia jednej z najbarwniejszych postaci współczesnej kultury. Iris Apfel (1921-2024), amerykańska projektantka wnętrz współpracująca między innymi z Białym Domem, w zajmujący sposób dzieli się z czytelniczkami i czytelnikami spostrzeżeniami na temat swojej rzeczywistości prywatnej i zawodowej, refleksjami o trendach i stylu, przede wszystkim jednak szerzy pasję i radość życia. Zaletą publikacji jest jej albumowa forma, zawierająca fotografie i rysunki doskonale uzupełniające narrację „kolorowego ptaka amerykańskiej mody”.

Anna Kamińska – Kotański. Bóg Ojciec. Konfrontacja. Opowieść o legendarnym twórcy Monaru

Twórca Monaru – pionierskiego ośrodka walki z uzależnieniami – to postać kontrowersyjna, nietuzinkowa i pełna kontrastów. Z fascynującej książki Anny Kamińskiej poznajemy losy Marka Kotańskiego, psychologa i terapeuty uzależnień. Śledzimy początki jego prac na oddziale psychiatrycznym w szpitalu w latach 70. XX wieku, zapoznajemy się z odkrywaniem przez niego amerykańskiego synanonu – typu wspólnoty, w której to chorzy i uzależnieni leczą się sami poprzez wspólną pracę. Poznajemy także jego otoczenie i bliskich. Czytając biografię raz kibicujemy jej bohaterowi, a raz jesteśmy na niego źli; opisany przez Kamińską Kotański nie pozostawia nas obojętnymi. Zachęcamy do tej ciekawej lektury.

Agneta Pleijel – Ślimaki i śnieg. Przeł. Justyna Czechowska

Autorka na kanwie swojej biografii przystępnie przekazuje prawdy dotyczące życia, przemijania i śmierci. Fragmenty jej opowieści są miejscami nawet bezpruderyjne i bardzo osobiste, pomimo tego, że autorka pochodzi ze szwedzkiego establishmentu. Jej opowieść daje nadzieję na to, że w każdej rodzinie jest jednak podobnie; każda mierzy się z przyziemnymi, ludzkimi problemami. To przynosi pociechę. Książka zawiera w sobie także wiele “polecajek” książkowych; przewijają się w niej wątki historii Szwecji, Polski, Francji, Meksyku i Indonezji.

Wojciech Śmieja – Po męstwie

„Po męstwie” to erudycyjna i błyskotliwa analiza pełna ciekawych życiorysów, korespondujących ze zmieniającymi się wzorcami męskości w Polsce – od odzyskania niepodległości aż po współczesność. Wojciech Śmieja, literaturoznawca i profesor Uniwersytetu Śląskiego, prowadzi czytelnika przez kolejne dekady XX i XXI wieku, rekonstruując trzy główne „fikcje dominujące” w polskiej historii męskości: honor, awans i sukces. Od rycerskiego etosu II RP przez robotniczy model PRL po neoliberalną presję sukcesu po 1989 roku – Śmieja pokazuje, jak każda z tych narracji wpływała na życie mężczyzn, jednocześnie marginalizując tych, którzy nie mieścili się w obowiązującym kanonie. Eseistyczna forma, szeroka baza źródłowa oraz odwaga intelektualna sprawiają, że „Po męstwie” to nie tylko książka akademicka, lecz również ważny głos w debacie o tożsamości płciowej, zmianach społecznych i roli kultury w kształtowaniu norm.

Zapraszamy do lektury polecanych przez nas książek w styczniu (Kobiece historie, kobiece losy…) i lutym (W kręgu rodziny i bliskich: non-fiction).

Czytamy i polecamy: W kręgu rodziny i bliskich: non-fiction

Zapraszamy do korzystania z naszych poleceń ciekawych książek ze zbiorów CINiBA.

Mariusz Szczygieł – Nie ma

Nie ma nie jest nowością, niemniej jest zdecydowanie ponadczasowe. Bardzo życiowe, wszechstronne, z uniwersalnym podejściem do ogółu codziennych spraw reportaże poświęcone bliskości i utracie. Nie ma to coś niesamowicie wrażliwego; zapisy wnikliwe i ludzkie.

Didier Eribon – Powrót do Reims. Przeł. Martyna Ochab

Ile trzeba poświęcić, żeby – pochodząc z prowincji – dostać się do „wielkiego świata” uniwersytetu? Słynny socjolog Didier Eribon w swoich esejach podejmuje temat powolnego rozstawania się z rodziną w imię awansu społecznego. Interesująca książka, zmusza do refleksji.

Paweł Reszka – Białe płatki, złoty środek. Historie rodzinne

Książka, którą da się „pochłonąć”? Białe płatki… Pawła Reszki. Zbiór reportaży zawierający poruszające i autentyczne historie ludzkie opowiedziane słowami samych bohaterów.

Halszka Witkowska, Monika Tadra – Niewysłuchani. O śmierci samobójczej i tych, którzy pozostali

Wstrząsający zbiór rozmów z osobami, które straciły bliskich i znajomych śmiercią samobójczą. Książka o osobach, które pozostały (w większości przypadków) bez odpowiedzi… Zbiór autorstwa Witkowskiej i Tadry to współczesny obraz psychologiczny osób, które odeszły – ale i tych, które zostały. Zapraszamy do zagłębienia się w relację ich uczuć.

Zapraszamy do lektury polecanych przez nas książek w styczniu.

Czytamy i polecamy: Kobiece historie, kobiece losy…

Zapraszamy do korzystania z naszych poleceń ciekawych książek ze zbiorów CINiBA.

Angélica Lopes – Koronczarki. Klątwa rodziny Flores. Przeł. Katarzyna Mojkowska

Brazylijska saga opowiadająca o sile i pomysłowości kobiet, którym przyszło żyć w czasach, gdy to mężczyźni decydowali o ich losie. Akcja została osadzona u progu XX wieku w małym, brazylijskim miasteczku i przedstawia losy siedmiu pokoleń kobiet. O wartości tej pozycji świadczy nietuzinkowa fabuła, wartka akcja oraz nieprzewidywalność zakończenia. A przewijający się w tle wątek feministyczny jest tylko dodatkowym atutem. Koronczarki to lektura wciągająca, po przeczytaniu której nasuwają się różne przemyślenia.

Delia Owens – Gdzie śpiewają raki. Przeł. Bohdan Maliborski

Książka przedstawia historię Kyi, która od dziecka mieszka na bezludnych mokradłach, jest z nimi związana całą sobą, stanowią jej miejsce na ziemi. Bohaterka dokumentuje życie rysunkiem, w szczególny sposób przedstawiając przyrodę. Ciekawie w książce z życiem dziewczyny przeplata się wątek kryminalny. Powieść “wciąga” bardzo, również dzięki niemu. “Gdzie śpiewają raki” to fantastyczna, zaskakująca proza, którą czyta się jednym tchem, w jedną noc! Oferuje także zaskakujące zakończenie, i przede wszystkim, wspaniałe opisy natury.

Joanna Kuciel-Frydryszak – Chłopki. Opowieść o naszych babkach

Pozycja ciekawa, autentyczna i wzruszająca. Jest jak reportaż, dzięki któremu poznajemy życie naszych przodkiń. Ich codzienne zmagania pełne są wyrzeczeń, smutku, ale też nadziei i siły do walki o lepszy byt dla siebie i swoich rodzin. Tłem tych historii jest sytuacja społeczno-gospodarcza na ziemiach polskich XIX w., na którą również warto zwrócić uwagę.

Sylwia Chutnik – Łobuziary. Nafajniejsze bohaterki literackie

Co łączy Anię Shirley, Małą Mi i Gabrysię Borejko? Wszystkie były „łobuziarami”! Tak Sylwia Chutnik nazywa ciekawe świata dziewczynki, które nie boją się marzyć, zadawać pytań i rozwijać swoich pasji. Książka dla dzieci i młodzieży jest zbiorem sylwetek najsłynniejszych literackich „łobuziar”. Oferuje także kreatywne ćwiczenia do wykonania dla najmłodszych odbiorczyń. Książka dobra zarówno dla dziecka, jak i dla rodzica.