Wskaźniki bibliometryczne

Całkowita liczba prac danego autora w piśmiennictwie naukowym. Ze względu na to, że nie istnieje baza danych, która uwzględnia całą literaturę naukową, a różne bazy i wyszukiwarki naukowe indeksują różne publikacje, podawana liczba cytowań zawsze powinna uwzględniać źródło, z którego pochodzi (np. liczba cytowań w bazie Scopus, liczba cytowań na podstawie Google Scholar).

Liczba niezależnych cytowań danego autora, czyli takich które nie obejmują odwołania do własnych prac. Istnieją dwie definicje autocytowania: (1) przypadek, gdy w pozycji cytowanej i cytującej pojawia się nazwisko analizowanego autora (pomija się odwołania współautorów); (2) przypadek gdy w pozycji cytowanej i cytującej pojawia się nazwisko jakiegokolwiek współautora.

Impact factor (IF, wskaźnik oddziaływania, współczynnik wpływu) to wskaźnikiem prestiżu i siły oddziaływania czasopism naukowych, obliczanym corocznie na podstawie liczby cytowań odnotowanych w bazie Web of Science Core Collection. IF czasopisma to miara częstotliwości, z jaką statystyczny artykuł z tego czasopisma był w danym roku cytowany. Impact Factor pomaga porównać czasopisma w ramach tej samej dyscypliny (kategorii tematycznej). 

Obliczany jest przez podzielenie liczby cytowań danego czasopisma w Journal Citation Reports w danym roku dla artykułów z dwóch poprzednich lat przez całkowitą liczbę artykułów, opublikowanych w tym piśmie w dwóch poprzednich latach. Może stanowić pomoc dla autorów w wyborze miejsca publikowania lub w podejmowaniu decyzji dotyczącej prenumeraty.

Pięcioletni Impact factor (5-year IF) to wskaźnik oddziaływania czasopisma. Obliczany jest przez podzielenie liczby cytowań danego czasopisma w Journal Citation Reports w danym roku dla artykułów z pięciu poprzednich lat przez całkowitą liczbę artykułów, opublikowanych w tym piśmie w pięciu poprzednich latach.

Indeks Hirscha (indeks h, h-index, współczynnik h) jest sposobem mierzenia osiągnięć naukowych z uwzględnieniem liczby publikacji i liczby cytowań. Wskaźnik ten informuje, ile h publikacji autora było cytowanych h i więcej razy. 

Indeks Hirscha można obliczyć samodzielnie lub przy pomocy różnych narzędzi:

  • bazy Web of Science Core Collection,
  • bazy Scopus,
  • wyszukiwarki Google Scholar
  • narzędzia Publish or Perish.

Współczynnik został wprowadzony w 2005 roku przez J. E. Hirscha jako wskaźnik określający wagę i znaczenie wszystkich prac naukowych danego autora, charakteryzujący jego całkowity dorobek, a nie tylko znaczenie jednej poszczególnej pracy. 

Hirsch, Jorge E. “An index to quantify an individual’s scientific research output.” Proceedings of the National academy of Sciences 102.46 (2005): 16569-16572.

Wskaźnik ten doczekał się wielu wariantów, np. indeks m określa wartość indeksu Hirscha dzieloną przez liczbę lat kariery akademickiej, indeks G jest kolejnym wariantem indeksu Hirscha, który uwzględnia też ewolucję cytowalności artykułów w czasie. Indeks I-10, wyświetlany w Google Scholar z kolei podaje liczbę prac danego autora, które zacytowano co najmniej 10 razy.

CiteScore to wskaźnik bibliometryczny opisujący czasopisma (oraz inne wydawnictwa ciągłe, np. serie książkowe czy doniesienia z cyklicznych konferencji) indeksowane w bazie Scopus. CiteScore za dany rok obliczany jest poprzez podzielenie liczby cytowań z ostatnich czterech lat (w tym także roku, dla którego jest obliczany) za publikacje opublikowane w tym czasie przez liczbę tych publikacji. CiteScore to wskaźnik nieznormalizowany (podobnie jak Impact factor), więc należy go wykorzystywać jedynie do porównywania czasopism w obrębie jednej dyscypliny. Na jego podstawie w bazie Scopus tworzone są rankingi określające pozycję czasopisma wśród innych z tej samej dyscypliny.

Source Normalized Impact Paper (SNIP) to wskaźnik bibliometryczny pokazuje wpływ cytowań publikacji z danego czasopisma w odniesieniu do ogólnej liczby cytowań w obrębie danego kategorii naukowej. SNIP to stosunek średniej liczby cytowań źródła do „potencjału cytowań”. Potencjał cytowania jest mierzony jako liczba cytowań, jakie czasopismo powinno otrzymać z danej dziedziny.

Stworzony został w 2010 r. przez Henka Moeda z Uniwersytetu w Leiden i jest jednym ze wskaźników obliczanych tam wskaźników bibliometrycznych i udostępnianych w serwisie CWTS Journal Indicators. Jest on również dostępny w bazie Scopus w zakłądce “Sources” oraz profilach poszczególnych czasopism.

SCImago Journal Rank (SJR) to wskaźnik obliczany dla czasopism, który bazuje na algorytmie PageRank stosowanym w pozycjonowaniu stron w Google i opiera się na założeniu, że cytowania nie są równoważne i większe znaczenie mają te z renomowanych czasopism. Wskaźnik SJR jest liczony od 1999 r. i powstał w wyniku pracy SCImago – zespołu badaczy z Narodowej Rady Naukowej Hiszpanii (Consejo Superior de Investigaciones Científicas) oraz uniwersytetów hiszpańskich. Podstawę do obliczania wskaźnika SJR stanowią czasopisma zindeksowane w bazie Scopus.